Desen Nasıl Çalışılır?

Güzel sanatlar eğitiminin hangi alanına yönelirseniz yönelin, yolculuk aynı yerden başlar: desen. Bir resimci için de, bir iç mimar ya da grafik tasarımcı adayı için de doğru bakmayı ve görüleni kâğıda aktarmayı öğrenmek temel beceridir. Peki desen nasıl çalışılır? Kısa cevap şu: doğru malzemeyle, temel kavramları sırasıyla öğrenerek ve her gün az da olsa düzenli pratik yaparak.

Bu rehberde karakalem çalışmalarına yeni başlayanlar ve yetenek sınavına hazırlanan öğrenciler için malzeme seçiminden oran-orantıya, ışık-gölgeden perspektife kadar adım adım bir yol haritası bulacaksınız. Ayrıca evde uygulayabileceğiniz günlük egzersiz önerilerini de paylaştık. Çalışmalarınızı bir eğitmenle değerlendirmek isterseniz 0507 558 19 86 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Desene başlamak için pahalı malzemeler gerekmez; ancak doğru malzemeyi seçmek öğrenme sürecini kolaylaştırır. Başlangıç için şunlar yeterlidir:

• Dereceli kalemler: Sert (H) kalemler ince ve açık çizgiler, yumuşak (B) kalemler koyu tonlar için kullanılır. HB, 2B, 4B ve 6B ile başlamak iyi bir seçimdir.
• Kâğıt: Hafif dokulu, kalemi tutan resim kâğıdı tercih edin. Çok kaygan kâğıtlar ton geçişini zorlaştırır.
• Hamur silgi: Kâğıdı yıpratmadan ton açmak ve ışık yakalamak için idealdir.
• Çizim altlığı ve bant: Kâğıdı sabit tutar, rahat bir çalışma açısı sağlar.
• Maket bıçağı: Kalemi uzun ve sivri açmak, farklı çizgi türleri elde etmenizi kolaylaştırır.

Kalemi yalnızca uçtan değil, yan yatırarak da kullanmayı deneyin; geniş ton alanları için bu tutuş çok işe yarar.

Desende en sık yapılan hata, nesneleri gördüğümüz gibi değil, bildiğimiz gibi çizmektir. Oran-orantı çalışması bu alışkanlığı kırar. Amaç, nesnelerin birbirine ve bütüne göre büyüklüğünü doğru tespit etmektir.

• Kolunuzu tam uzatıp kalemi ölçü aracı olarak kullanın; bir nesnenin yüksekliğini genişliğiyle karşılaştırın.
• Önce tüm grubu kapsayan büyük bir çerçeve belirleyin, sonra içini bölümlere ayırın.
• Nesneler arasındaki boşlukları da çizimin parçası olarak görün; negatif alanlar oranı kontrol etmenin pratik bir yoludur.
• Ayrıntıya geçmeden önce genel oranları birkaç kez kontrol edin.

Bu çalışmalar başta yavaş ilerler, ancak gözünüz alıştıkça ölçü almadan doğru oranı yakalamaya başlarsınız.

Bir çizimi düz bir çizgi resminden üç boyutlu bir forma dönüştüren şey ışık-gölgedir. Çalışmaya başlamadan önce ışığın nereden geldiğini belirleyin ve tüm çizim boyunca bu yönü değiştirmeyin.

Bir nesne üzerinde genellikle şu ton bölgeleri görülür:

• Işık: Işık kaynağına en çok bakan yüzey
• Ara tonlar: Işıktan gölgeye geçiş alanı
• Öz gölge: Nesnenin ışık almayan kendi yüzeyi
• Yansıyan ışık: Çevreden geri dönen hafif aydınlık
• Düşen gölge: Nesnenin zemine ya da başka bir yüzeye bıraktığı gölge

Tonlamaya büyük ve koyu alanlardan başlayıp kademeli olarak inceltmek, çizimin dağılmasını önler. Basit geometrik formlarla, özellikle küp, silindir ve küreyle başlamak bu konuyu kavramanın en etkili yoludur.

Perspektif, iki boyutlu kâğıt üzerinde derinlik yanılsaması yaratmanın kurallarını öğretir. Özellikle mekân çizimlerinde, masa üzerindeki nesne gruplarında ve iç mimarlık gibi bölümlerin sınavlarında belirleyici bir beceridir.

• Göz hizası (ufuk çizgisi): Bakış yüksekliğinizi belirler; nesnelerin üstünü mü altını mı göreceğinizi buna göre anlarsınız.
• Tek kaçış noktalı perspektif: Karşıdan bakılan koridor, yol ya da oda çizimleri için uygundur.
• İki kaçış noktalı perspektif: Köşeden görülen kutular ve binalar için kullanılır.

Silindir ve şişe gibi yuvarlak formlarda elipslerin göz hizasına göre nasıl değiştiğini gözlemlemek de perspektif çalışmasının önemli bir parçasıdır.

Desen, kısa ama düzenli tekrarla gelişen bir beceridir. Haftada bir uzun çalışma yerine her gün yapılan kısa egzersizler çok daha kalıcı sonuç verir. Güzel sanatlar desen çalışmaları için şu programı uygulayabilirsiniz:

• Çizgi ısınması (5-10 dk): Düz çizgiler, daireler, elipsler ve farklı baskıyla ton skalaları
• Hızlı eskiz (10-15 dk): Çevrenizdeki nesneleri birkaç dakikada ana hatlarıyla çizme
• Geometrik form (20-30 dk): Tek bir formu farklı ışık yönleriyle tonlama
• Natürmort (haftada birkaç kez, uzun süreli): Birkaç nesneyi oran, ışık ve kompozisyonla bütün hâlinde çalışma

Yaptığınız çalışmaları tarih atarak saklayın. Birkaç hafta sonra geriye dönüp baktığınızda gelişiminizi açıkça görürsünüz. Ne zaman başlamanız gerektiğini merak ediyorsanız güzel sanatlara hazırlığa ne zaman başlanmalı rehberimize göz atabilirsiniz.

Kendi başınıza çalışmak değerlidir, ancak birçok hata ancak dışarıdan bakan bir gözle fark edilir. Artıhane'nin desen ve karakalem kursunda öğrenciler temel formlardan natürmorta, perspektiften kompozisyona uzanan bir programla, bireysel geri bildirim alarak ilerler. Temeli oturan öğrenciler renk ve boyama çalışmalarına resim kursu ile devam edebilir. Grup ya da birebir eğitim seçenekleri ve güncel program bilgisi için arayın veya WhatsApp'tan yazın.